Praca w upały wymaga od pracodawcy czegoś więcej niż zapewnienia komfortu pracownikom. Wysoka temperatura zwiększa ryzyko odwodnienia, przegrzania organizmu, udaru cieplnego, spadku koncentracji oraz wypadków przy pracy. Dlatego warunki atmosferyczne powinny być uwzględniane w organizacji pracy, ocenie zagrożeń i doborze środków profilaktycznych.

W 2026 r. praca w upały wymaga przede wszystkim zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, napojów po przekroczeniu określonych temperatur oraz odpowiedniej reakcji na ryzyko związane z wysoką temperaturą. Na dzień publikacji trwają jednocześnie prace legislacyjne nad wprowadzeniem maksymalnych temperatur w środowisku pracy. Projektowane rozwiązania nie są jeszcze obowiązującym prawem.

Poniżej wyjaśniamy, które obowiązki wynikają obecnie wprost z przepisów, jakie rozwiązania organizacyjne może zastosować pracodawca oraz jakie zmiany przewiduje projekt nowych regulacji.

Praca w upały – najważniejsze obowiązki pracodawcy

  • Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz reagowanie na zmieniające się warunki atmosferyczne.
  • Nieodpłatne napoje, gdy temperatura na stanowisku pracy przekracza 28°C, a przy pracy na otwartej przestrzeni 25°C.
  • Dostosowanie organizacji pracy do poziomu zagrożenia, np. przez rotację, zmianę kolejności zadań, dodatkowe przerwy albo skrócenie czasu pracy.
  • Zapewnienie sprawnej wentylacji, ograniczenie nadmiernego nasłonecznienia oraz utrzymywanie klimatyzacji w czystości i sprawności, jeżeli została zainstalowana.
  • Szczególna ochrona osób bardziej narażonych na skutki wysokiej temperatury, w tym pracowników młodocianych, pracownic w ciąży, osób z niepełnosprawnościami oraz osób wykonujących ciężką pracę fizyczną.

Podstawa odpowiedzialności pracodawcy za warunki pracy

Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy to pracodawca odpowiada za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Powierzenie zadań służbie BHP albo zewnętrznemu specjaliście nie zwalnia go z tej odpowiedzialności.

Pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, właściwą organizację pracy oraz reagowanie na zmieniające się zagrożenia. W okresie wysokich temperatur oznacza to konieczność oceny nie tylko samego odczytu termometru, lecz także rodzaju wykonywanych zadań, intensywności wysiłku, nasłonecznienia, czasu ekspozycji, dostępności napojów i możliwości odpoczynku.

Obowiązki w tym zakresie spoczywają również na osobach kierujących pracownikami, takich jak kierownik, brygadzista, mistrz zmianowy czy kierownik budowy. Osoby te powinny organizować pracę w sposób ograniczający zagrożenia i na bieżąco reagować na pogarszające się warunki.

Kiedy pracodawca musi zapewnić pracownikom wodę lub inne napoje?

Podstawę obowiązku stanowi art. 232 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Gdy praca w upały odbywa się w warunkach wskazanych w przepisach, napoje trzeba zapewnić w szczególności:

  • przy pracy na otwartej przestrzeni – gdy temperatura otoczenia przekracza 25°C;
  • na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.

Napoje powinny być dostępne nieodpłatnie przez całą zmianę roboczą i w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Ich rodzaj oraz temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy. Przy pracy w warunkach gorącego mikroklimatu przepisy wymagają napojów wzbogaconych w sole mineralne i witaminy.

Pracodawca nie może zastąpić napojów ekwiwalentem pieniężnym. Dodatek do wynagrodzenia albo zwrot kosztu zakupu wody po zakończeniu zmiany nie jest równoważny z zapewnieniem pracownikom realnego i stałego dostępu do napojów podczas pracy.

Czy w 2026 r. obowiązuje maksymalna temperatura w pracy?

Na dzień 15 czerwca 2026 r. nie obowiązuje jeden ogólny próg maksymalnej temperatury, po którego przekroczeniu praca każdego pracownika staje się automatycznie niedopuszczalna. Brak takiego progu nie oznacza jednak dowolności. Pracodawca nadal musi zapewniać warunki zgodne z przepisami i zasadami BHP oraz reagować, jeżeli wysoka temperatura może zagrażać zdrowiu lub życiu.

Odrębne ograniczenia mogą dotyczyć określonych grup pracowników albo szczególnych warunków pracy. Dlatego ocena dopuszczalności dalszego wykonywania obowiązków zawsze powinna uwzględniać specyfikę stanowiska, stan zdrowia pracownika, intensywność wysiłku i rzeczywisty poziom zagrożenia.

Projektowane limity temperatury w pracy – planowane od 2027 r.

Na dzień 15 czerwca 2026 r. trwają prace nad projektem przepisów, które mają wprowadzić maksymalne temperatury w środowisku pracy. Jak informowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, planowany termin wejścia w życie nowych regulacji został przesunięty na 1 stycznia 2027 r. W projektowanych rozwiązaniach przewiduje się co do zasady, że temperatura nie będzie mogła przekraczać:

  • 35°C w pomieszczeniach pracy;
  • 32°C przy pracy na otwartej przestrzeni związanej z wysokim wydatkiem energetycznym określonym w projektowanych przepisach.

Projekt zakłada również stosowanie rozwiązań technicznych lub organizacyjnych po przekroczeniu określonych temperatur oraz konsultowanie rozwiązań organizacyjnych z pracownikami. Ponieważ proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony, ostateczny kształt regulacji, zakres wyjątków i termin wejścia w życie mogą ulec zmianie. Przed podjęciem działań wdrożeniowych pracodawca powinien sprawdzić aktualny etap prac legislacyjnych. Uprawnienia pracownika związane z niebezpiecznymi warunkami pracy szerzej omawiamy w osobnym artykule: Prawo do odmowy pracy w upały – kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Praca w upały w pomieszczeniach – wentylacja, klimatyzacja i osłony przeciwsłoneczne

Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy określają m.in. wymagania dotyczące wymiany powietrza i minimalnych temperatur w pomieszczeniach pracy. Co do zasady temperatura nie powinna być niższa niż 14°C, a w pomieszczeniach biurowych i przy lekkiej pracy fizycznej – niższa niż 18°C. Na dzień publikacji przepisy te nie ustanawiają powszechnego maksimum temperatury, ale wymagają zapewnienia bezpiecznych warunków.

Pracodawca powinien w szczególności:

  • zapewnić odpowiednią wymianę powietrza, z uwzględnieniem bilansu ciepła, wilgotności i przeznaczenia pomieszczenia;
  • utrzymywać urządzenia wentylacyjne i klimatyzacyjne w stanie sprawności oraz czystości;
  • unikać kierowania strumienia zimnego powietrza bezpośrednio na stanowisko pracy;
  • zabezpieczyć okna i świetliki przed nadmiernym nasłonecznieniem, np. przez rolety, żaluzje, folie lub inne osłony;
  • ograniczyć dodatkowe źródła ciepła, jeżeli pozwala na to proces pracy.

Przepisy nie nakazują instalowania klimatyzacji w każdym zakładzie pracy. Klimatyzacja jest jednym z możliwych środków technicznych, ale cel może zostać osiągnięty także przez sprawną wentylację, ograniczenie nasłonecznienia i właściwą organizację pracy. Jeżeli klimatyzacja została zamontowana, powinna być regularnie czyszczona, serwisowana i użytkowana w sposób, który nie powoduje przeciągów ani nadmiernego wychłodzenia pracowników.

Praca w upały na otwartej przestrzeni

Praca budowlana, drogowa, montażowa, dekarska, transportowa albo związana z załadunkiem i rozładunkiem wiąże się ze zwiększonym narażeniem na wysoką temperaturę i promieniowanie słoneczne. Przy takich pracach szczególne znaczenie ma nie tylko dostęp do napojów, lecz także ograniczenie ekspozycji na pełne słońce i odpowiednia organizacja zadań.

W zależności od oceny zagrożeń pracodawca powinien rozważyć:

  • planowanie najcięższych prac poza godzinami największego nasłonecznienia;
  • rotację pracowników i zmianę kolejności zadań;
  • zapewnienie miejsca odpoczynku w cieniu albo chłodniejszym pomieszczeniu;
  • zwiększenie częstotliwości przerw;
  • zapewnienie odpowiedniej odzieży roboczej, nakryć głowy i wymaganych środków ochrony indywidualnej;
  • bieżącą obserwację objawów odwodnienia, osłabienia lub przegrzania.

Sposób organizacji pracy powinien odpowiadać konkretnym warunkom. Innych działań wymaga krótka praca wykonywana rano w zacienionym miejscu, a innych wielogodzinna ciężka praca fizyczna w pełnym słońcu.

Czy pracodawca musi wprowadzić dodatkowe przerwy w czasie upałów?

Przepisy nie przewidują automatycznego prawa do dodatkowej przerwy wyłącznie z powodu wysokiej temperatury. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może pominąć wpływ upału na bezpieczeństwo pracy. Jeżeli warunki wykonywania pracy mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia pracowników, pracodawca powinien zastosować odpowiednie środki organizacyjne.

W zależności od okoliczności mogą to być w szczególności dodatkowe przerwy. Jeżeli dodatkowe przerwy są wprowadzane przez pracodawcę jako element organizacji pracy służący ochronie zdrowia pracowników, powinny być traktowane jako czas pracy i nie powinny prowadzić do obniżenia wynagrodzenia..

Czy pracodawca może skrócić czas pracy podczas upałów?

Tak. Skrócenie czasu pracy może być jednym ze środków organizacyjnych stosowanych przez pracodawcę w celu ograniczenia narażenia pracowników na wysoką temperaturę, zwłaszcza przy pracy fizycznej, pracy na otwartej przestrzeni albo w pomieszczeniach szczególnie nagrzanych.

Przepisy nie przewidują jednak ogólnego obowiązku skrócenia czasu pracy wyłącznie z powodu wysokiej temperatury. Nie ma też jednego progu temperatury, po którego przekroczeniu pracodawca musi skrócić dzień pracy. Jeżeli jednak warunki wykonywania pracy mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia pracowników, pracodawca powinien odpowiednio zorganizować pracę, a skrócenie czasu pracy może być jednym z dopuszczalnych rozwiązań.

Jeżeli skrócenie czasu pracy następuje z inicjatywy pracodawcy jako działanie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, nie powinno prowadzić do obniżenia wynagrodzenia pracowników. W takiej sytuacji pracownik pozostaje gotowy do pracy, a krótsze wykonywanie obowiązków wynika z decyzji organizacyjnej pracodawcy, podjętej w celu ochrony zdrowia i życia pracowników.

Czy pracownik może odmówić pracy w upał?

W tym zakresie konieczna jest ostrożność. Art. 210 Kodeksu pracy nie przewiduje ogólnego prawa do odmowy pracy wyłącznie z powodu wysokiej temperatury. Pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy wtedy, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i jednocześnie stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom. Pracownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym przełożonego.

Jeżeli samo powstrzymanie się od pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik może oddalić się z miejsca zagrożenia, również po niezwłocznym zawiadomieniu przełożonego. W przypadkach określonych w art. 210 Kodeksu pracy pracownik nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu, a za czas powstrzymania się od pracy albo oddalenia się z miejsca zagrożenia zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Samo odczuwanie wysokiej temperatury albo odczyt określonej wartości na termometrze, np. 32°C, nie oznacza automatycznie, że pracownik może powstrzymać się od pracy. Znaczenie ma konkretna sytuacja: rodzaj pracy, poziom wysiłku fizycznego, miejsce jej wykonywania, stan zdrowia pracownika, dostęp do napojów, możliwość odpoczynku w cieniu lub chłodniejszym miejscu oraz to, czy warunki rzeczywiście stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Trzeba też pamiętać, że art. 210 § 1 i 2 Kodeksu pracy nie stosuje się do pracownika, którego obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia. Więcej na ten temat wyjaśniamy w artykule: Prawo do odmowy pracy w upały – kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Umowy cywilnoprawne i praca zdalna podczas upałów

Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków dotyczy również osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli praca jest wykonywana w zakładzie pracy albo w miejscu wyznaczonym przez podmiot organizujący pracę. Wynika to z art. 304 Kodeksu pracy.

Praca zdalna może ograniczyć narażenie na wysoką temperaturę w siedzibie pracodawcy, ale nie zawsze będzie właściwym rozwiązaniem. Jednostronne polecenie pracy zdalnej jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w Kodeksie pracy, a miejsce wskazane przez pracownika również powinno pozwalać na bezpieczne i higieniczne wykonywanie obowiązków. Nie należy więc automatycznie przenosić problemu z zakładu pracy do nagrzanego mieszkania pracownika.

Prawo do odmowy pracy w upały – pracownicy budowlani na zewnątrz

Co grozi pracodawcy za naruszenie obowiązków BHP podczas upałów?

Naruszenie obowiązków dotyczących bezpieczeństwa pracy może skutkować kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy oraz nakazaniem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy osoba odpowiedzialna za stan BHP albo kierująca pracownikami, która nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega grzywnie od 1000 zł do 30 000 zł.

W poważnych przypadkach możliwa jest również odpowiedzialność karna, w szczególności gdy niedopełnienie obowiązków naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jeżeli wysoka temperatura doprowadzi do wypadku przy pracy, znaczenie może mieć także prawidłowość oceny ryzyka, organizacji stanowiska i reakcji osób kierujących pracownikami.

Praca w upały – checklista dla pracodawcy

  • Sprawdź temperaturę na stanowiskach pracy, a nie wyłącznie prognozę pogody.
  • Zapewnij napoje przed rozpoczęciem pracy i uzupełniaj je przez całą zmianę.
  • Oceń, czy warunki wymagają dodatkowych przerw, rotacji albo zmiany kolejności zadań.
  • Ogranicz bezpośrednie nasłonecznienie i sprawdź działanie wentylacji lub klimatyzacji.
  • Przekaż kierownikom jasne zasady reagowania na objawy osłabienia i przegrzania.
  • Zwróć szczególną uwagę na osoby bardziej podatne na skutki wysokiej temperatury.
  • Udokumentuj przyjęte rozwiązania i poinformuj o nich pracowników.
  • Śledź prace legislacyjne dotyczące maksymalnych temperatur w pracy i przygotuj się do dostosowania procedur po ogłoszeniu ostatecznych przepisów.

Pomoc prawna z zakresu prawa pracy w Poznaniu

W czasie upałów podstawowe znaczenie ma prawidłowa realizacja obowiązków z zakresu BHP. Pracodawca powinien nie tylko zapewnić pracownikom napoje w przypadkach określonych w przepisach, lecz także odpowiednio organizować pracę i reagować na warunki, które mogą zagrażać zdrowiu pracowników. W praktyce oznacza to konieczność oceny, czy wysoka temperatura, rodzaj pracy, poziom wysiłku fizycznego i miejsce wykonywania obowiązków wymagają zastosowania dodatkowych środków organizacyjnych lub profilaktycznych.

Kancelaria Prawna Krysztoforski świadczy pomoc prawną z zakresu prawa pracy dla pracodawców i pracowników. Pomagamy w ocenie obowiązków BHP, przygotowaniu procedur na okres wysokich temperatur, analizie uprawnień pracowników oraz monitorowaniu projektowanych zmian w przepisach.

Przedsiębiorcom zapewniamy również obsługę prawną przedsiębiorców w bieżących sprawach pracowniczych i organizacyjnych. Pomagamy klientom w Poznaniu, Obornikach i Wągrowcu, a także zdalnie na terenie całej Polski. Jeśli potrzebują Państwo wsparcia radcy prawnego w zakresie prawa pracy, zapraszamy do kontaktu.